Genji'nin Hikayesi I-II (Kutulu)
KATEGORİ: Edebiyat
Türk Tarihinin Dağları, Gölleri ve Nehirleri
KATEGORİ: Tarih
Ekonomik İdeoloji ve Japon Endüstri Politikası 1931’den 1965’e Kalkınmacılık
KATEGORİ: İktisat
Politeia Şerhi Mimēsis Ekseninde Bir İnceleme
KATEGORİ: Felsefe
Voleybol Güncesi Vazgeçmek Yok!
KATEGORİ: Çocuk
Allah'ın Kulu İslam Maneviyatında Hz Muhammed
KATEGORİ: İnsan ve Toplum
Dört Başkent Medeniyetin Kurucu Şehirlerine Seyahat: İstanbul, Kahire, Tebriz, Herat
KATEGORİ: Klasik
Marie Curie ve Radyoaktivite Bilimi
KATEGORİ: Bilim
HOŞ GELDİNİZ
{{ item.productName }} {{ item.quantity }} Adet {{ item.productPriceString }}
SEPETİNİZDE ÜRÜN BULUNMAMAKTADIR
Kara'nın Mağdurları ve Deniz'in Şanslıları
Sürgünde Muhalefet: Namık Kemal’in Hürriyet Gazetesi 1868-1870
Ömer Erdem
Yeni Türk edebiyatı dergilerden doğdu. Şairler, yazarlar, öykücü ve eleştirmenler dergilerin oluşturduğu ortamlarda var oldular. Sadece şair ve yazarları değil okurları da çıkardılar aynı zamanda. Dergi, okur ve yazar üçlüsünden oluşan geçmiş bir altın çağdan söz edilebilir bu bağlamda. Düşünce tarihimizin oluşumunda dergilerin kurucu rolü küçümsenemez. Bizim kültürümüz bir dergi kültürüdür aynı zamanda. Şimdilerde bu kültür başka yollara evrilse de hâlâ kültür, sanat ve edebiyat hayatımızın can bulduğu yerdir dergiler.
Türkiye’de toplumsal değişim Tanzimat’tan bu yana büyük ve keskin dönüşümler sergiliyor. Sanat ve düşüncenin etkin hattı dergiler üzerine yeterince çalıştığımız, farklı bağlamlar üretip irdelediğimiz söylenemez. Akademik hayatın kimi şematik dokunuşları yeterli değil. Cemal Süreya’nın vaktiyle dergiler hakkında yazdığı kısa ama yorum yüklü yazıları hayranlıkla okumuştum.
Aslı Uçar 1950’ler Türkiye’sinde Edebiyat Dergileri çalışmasında, Türkiye’nin 1950’li yıllarda yaşadığı köklü, siyasal, toplumsal ve ekonomik dönüşümlere paralel olarak Hisar, Varlık, Mavi, Yeditepe ve Pazar Postası’na odaklanıyor. ‘Edebi yapıtların vitrini oldukları kadar, edebiyatın tartışıldığı bir forum olma işlevini’ nasıl taşı(yabil)dıklarını tartışmaya açıyor. Geçmişte yapılan ‘yazar ve yapıt’ odaklı çalışmalara eleştiriler yöneltiyor. Uçar’a göre dergiler yakından incelendiğinde ‘edebiyat tarihini yazarların ve kanonik yapıtların tarihi olmaktan kurtarmak ve onların nasıl bir bağlamda üretildiğini anlamak’ mümkün olacaktır.
Türkiye’de dergiler biraz da birbirlerine karşı konumlanırlar. O bağlamda, yazarın, edebi değerlerin kalesi, yeniliğin sınırları ve köy edebiyatı, köyden kente edebiyattaki değişim, edebi değerlerin sorgulanması gibi tanımlayıcı başlıklar kullanması yerindedir. Dergileri çıkaranlar cephe açarken cephe de olurlar. Ne var ki kendi dergilerimizi inceleyecek ‘yöntem ve kuramlardan’ uzak oluşumuz ister istemez envantere yoğunlaşmayı beraberinde getiriyor. Aslı Uçar, Batılı kaynak ve yöntemlerden yararlanma yoluna bu sebepten yöneliyor.
Koleksiyon takımlarına bile ulaşmanın mümkün olmadığı dergiler var. Son yıllardaki dijital aktarımlar elbette araştırmacıların işini kolaylaştırıyor ancak, kültürel ve ilmi bağlamı kurmak hala ciddi bir mesele. Aslı Uçar eğildiği belli dergiler vasıtasıyla bizim toplama bakmamızın yolunu öneriyor. Dergileri bir bir incelerken kültür ve edebiyat hayatımızın tarihsel atmosferini çizmeye çalışıyor.
Tek-sesli baskın dergiler göreceli iktidar öbeklenişi gösterirken, çok-sesli dergiler hem edebiyatın hem de yazanların önünü açmaktadır.
Söz konusu dergilerden geriye kalan isim ve tartışmalara ayrıca eğilmek gerekir. Dergileri yaşatan biraz da bugüne düşen izleridir. Beş dergiden sadece ’Varlık’ın hayatta olması da bambaşka bir araştırma konusu olmalı. Süren mi yaşar, devrinin ruhu olabilen mi?
Söz konusu incelemeden çıkarılacak sonuçlardan birisi de, bir derginin edebiyat görüşü ve yol açıcılığıyla kurucusunun özdeşleşmiş olmasıdır. Tek-sesli baskın dergiler göreceli iktidar öbeklenişi gösterirken, çok-sesli dergiler hem edebiyatın hem de yazanların önünü açmaktadır. Hisar ve Yaşar Nabi yönetimli dergilerden bugüne fazla bir ışık düşmezken Pazar Postası ve Yeditepe’nin özgürlükçü ışığının parlaması bundandır. Mavi de Attila İlhan’ın akorduna takılıp kalmıştır.
* Bu yazı Hürriyet Kitap Sanat’ta 2 Ocak 2019’da yayınlanmıştır: http://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/suren-dergi-mi-yasar-devrin-ruhu-olabilen-mi-41070689
Kategori: Edebiyat
₺126,00 ₺180,00
stop
İlker Gezici
Doğan Hızlan
Yeni çıkan kitaplar, kampanyalar ve tüm yeniliklerden haberdar edelim.
Üyelik Sözleşmesi, Aydınlatma Metni’ni ve Gizlilik ve Çerez Politikası’nı okudum, anladım ve onaylıyorum.
Lütfen kontrol işlemini tamamlayın:
KVKK Aydınlatma metni burada gösterilecek...